Telefon
WhatsApp
TÜRKMEN EDEBİYATI

Yrd. Doç. Dr. Mehmet Kara’nın incelemesine göre, “Türkmen destanları hem nazım hem de nesirle ifade edilmiş, destan kahramanlarının iç dünyalarına önem verilmiştir. Bunların başlıcaları, Göroğlı, Hüyrlukga Hemra ve Şasenem Garıp'tır. Göroğlı'nın Türkmenler arasında yayılması, psikolojik olarak onlarda derin tesirler bırakmış; kahramanlık, vatanperverlik ve mücadele hislerini kuvvetlendirmiştir.”

Türkmenlerin orta Asya’dan göç ederek Anadolu’ya kadar yayılmaları sırasında geçtikleri bölgeler, bu bölgelerden geçerken yaşananlar, konaklamaları babadan oğula, dededen toruna anlatıla anlatıla efsanevi bir şekilde günümüze kadar gelmiştir. Ancak bunlar sınırlıdır.

Türkmenler savaşçıdır. Ata binerler, kılıç kullanırlar. Mert, özü sözü doğru bir kavimdir. Onların bu kişilik ve karakterleri efsanelere, masallara, hikâyelere, şiir ve türkülere konu olmuştur. Türkmenler kahramanlara saygı duymuş ve onları sadece gönüllerinde yaşatmakla kalmamış, efsaneleştirerek edebiyatın vazgeçilmezi haline getirmiştir. Türkmen edebiyatında kahramanların ayrı bir yeri ve önemi vardır. Kahramanlar yenilmez, korkmaz, düşmana karşı kahramanca savaşır. Çok güçlüdür. Bu özelliklerinin yanı sıra kahraman, iyilik yapar, yardımsever kimsedir. Acizlerin, çaresizlerin, kimsesizlerin yanında olur, onların yardımına koşar. Zalime başkaldırandır.

Türkmen edebiyatında hayvanlara yer verildiği görülür. Türkmenler yerleşik hayata geçmeden önce, hayvanlarıyla iç içe yaşamış, hayvanların etinden, sütündün, yününden yararlanmışlardır. Bu nedenle hayvanlara karşı sevgi, merhamet vardır. Hayvanlarla aralarındaki bu bağ, onların masallarda kahramanlaştırılmasına neden olmuştur. Türkmen masallarında hayvanların güçlü, kötüye ve kötülüğe karşı savaşan bir varlık olarak yer alması onlara duyulan sevginin bir göstergesidir. Hayvanların konuşturulduğu görülür.

Türkmen atasözleri, yaşanan her tecrübenin sonunda elde edilen bilginin bir sonucu olarak karşımıza çıkar. Çok zengindir. Türkmenlerin yaşadığı coğrafyadan elde edilen kültür birikimi; dünya görüşleri, yaşama biçimleri çok zengin bir atasözü hazinesi ortaya çıkarmıştır. Bu hazine, kısa cümleler içinde hayat bulur.

Türkmen sosyal yaşayışı zengindir. Bu zenginlik içinde mutlu ve öz benliğine bağlı olarak yaşamayı başarabilmişlerdir. Bu nedenle Türkmen edebiyatında yer alan Bilmecenin de günlük yaşantıda ayrı bir yeri vardır. Bilmecelerde genellikle günlük yaşantıda kullanılan varlıkların, nesnelerin isimleri sık kullanılır.

Türkmenler birbirlerine bağlıdır. Savaşta ve barışta birbirlerini korur ve kollar. Türkmenleri eğlendiren, neşelendiren olaylar; bunlar genellikle sosyal yaşamın içerisinde ayrı önemi ve anlamı olan olaylardır: Kahramanlık, düğün, aşk, sevgi, güzellikler, hayvanlar, doğum, sünnet, askerlik, başarı v.b. ile sosyal yaşamın içerisinde onları üzen, kedere boğan, ağlatan olaylar; ölüm, haksızlık, adaletsizlik v.b. dir. Bu olaylar karşısında duygu ve düşüncelerini türkü yoluyla açığa vurmuşlardır. Türkmen Halk edebiyatında türkülerin ayrı önemi vardır. Geniş yer alır. Türküler incelendiği zaman Türkmen sosyal yaşantısının bir özeti olduğu görülür. Orta Asya’dan Anadolu’ya kadar geniş coğrafya da yukarıda örneklerini verdiğimiz olayların kavramları dilden dile, daha sonra yazılı olarak söylene söylene günümüze kadar ulaşmıştır.

Yard. Doç. Dr. Mehmet Kara’nın incelemesinde; “Türkmen yazılı edebiyatının ortaya çıkışından önce kaleme alınmış kaynaklardan olan Divânü Lûgati’t-Türk’te, Kıpçak gramer ve sözlüklerinde (meselâ Bülgatü’l-Müştâk) Türkmence unsurlardan bahsedilmektedir. Ebu’l Gâzî Bahâdır Han’ın XVII.asırda yazmış olduğu Şecere-i Terâkime adlı eserde üç Türkmence şiir bulunduğu” tespit edilmiştir.

Türkmenler, önce Arap alfabesini kullanmışlardır. 1928 yılında Lâtin alfabesini kabul etmişler, ancak Rusların asimilasyona dayalı politik düşünce ve baskılarıyla 1940’tan itibaren Rus (Kiril) alfabesini kullanmaya zorlanmışlardır. Latin alfabesini esas alan Türkmen alfabesi 1993 yılında Türkmenistan Meclisinde kabul edilerek 1996 tarihinden itibaren resmi alfabe olarak kullanılmaya başlanmıştır.

Türkmen edebiyatı;

1-     Rus istilâsına kadar olan Türkmen edebiyatı,

2-     Rus istilâsının başlangıcından İkinci Dünya Savaşına kadar Türkmen edebiyatı (1917-1941)

3-     İkinci Dünya Savaşı yıllarında Türkmen edebiyatı (1941-1945)

4-     İkinci Dünya Savaşından Sonra Türkmen Edebiyatı (1945 -1979)

      olmak üzere dört devrede incelemek mümkündür.

Kaynakça:

Yard. Doç. Dr. Mehmet KARA

 

0 Yorum

Henüz Yorum Yapılmamıştır.! İlk Yorum Yapan Siz Olun

Yorum Gönder

Lütfen tüm alanları doldurunuz!

Kahramanmaraş Nöbetçi Eczaneler

Kahraman Maraş/Dulkadiroğlu
Gamze Eczanesi
0 344 241 57 27
Divanlı Mah. Maşallah Cad. No:9/A(Kümbet Sağlık Ocağı Yanı) Devlet Hastanesi/Kahramanmaraş


Kahraman Maraş/Dulkadiroğlu
İspir Eczanesi
0 344 231 62 55
Trabzon Blv. Müftülük Yanı No: 75/C Çarşı/Kahramanmaraş


Kahraman Maraş/Dulkadiroğlu
Tuğrul Eczanesi
0 344 231 23 03
Yavuzselim Mah.Yavuz Selim Asm Karşısı No:11/B Diş Hastanesi Civarı Perifer/Kahramanmaraş


Kahraman Maraş/Onikişubat
Fakülte Eczanesi
0 344 221 32 34
Mimar Sinan Mah. Kadın Doğum Ve Çocuk Hast. Karşısı Kadın Doğum/Kahramanmaraş


Kahraman Maraş/Onikişubat
İrşad Eczanesi
0 344 237 77 28
Maarif Mah. Turgut Özal Bul. Tıp Fakültesi Köprülü Kavşak Civarı Osmanlı Kahvecisi Karşısı Tıp Fakültesi/Kahramanmaraş


Kahraman Maraş/Onikişubat
Mine Eczanesi
0 344 223 82 00
Hacı Bayram Veli Mah. Megapark Hast. Yanı Megapark/Vatan/Kahramanmaraş


Kahraman Maraş/Afşin
Tuğrul Eczanesi
0 344 511 46 45
Dedebaba Mah. Atatürk Cad. No:60 Afşin/Kahramanmaraş


Kahraman Maraş/Andırın
Gökşen Eczanesi
0 344 561 32 74
Yeni Mah. Hükümet Cad. 61/A Andırın Andırın/Kahramanmaraş


Kahraman Maraş/Çağlayancerit
Çaglayan Eczanesi
0 344 351 25 15
Çağlayancerit Devlet Hastanesi Yanı Çağlayancerit/Kahramanmaraş


Kahraman Maraş/Ekinözü
Ekınözü Eczanesi
0 344 481 23 90
Içmeler Mah. Ibnı Sına Mah. No:25/A Ekinözü/Kahramanmaraş


Kahraman Maraş/Elbistan
Yeni Eczanesi
0 344 415 10 82
Yesılyurt Mah. Vatan Cad. No: 70/4 Elbıstan Elbistan/Kahramanmaraş


Kahraman Maraş/Elbistan
Yıldız Eczanesi
0 344 413 22 23
Güneşli Mah. Hamza Akbaş Cad. No:7/E Elbistan Elbistan/Kahramanmaraş


Kahraman Maraş/Göksun
Göksun Eczanesi
0 344 714 10 51
Cumhuriyet Nah. İstiklal Cad. No:24/B Göksun/Kahramanmaraş


Kahraman Maraş/Narlı
Çöçellı Eczanesi
0 344 331 31 24
Narlı Cumhurtıyet Mah.Atatürk Cad.No:44 Narlı Narlı/Kahramanmaraş


Kahraman Maraş/Nurhak
Nurhak Canlar Eczanesi
0 344 471 30 00
Hüyük Mah. Yaşar Kemal Cad. No:3/B Nurhak/K.Maraş Nurhak/Kahramanmaraş


Kahraman Maraş/Pazarcık
Ege Mavi Eczanesi
0 344 319 11 83
Mehmet Emin Arıkoğlu Mah. 27.Sok. No:31/A Pazarcık/Kahramanmaraş


Kahraman Maraş/Türkoğlu
Aysel Eczanesi
0 344 618 11 10
Cumhuriyet Mah. İstiklal Cad. 24/B Türkoğlu Türkoğlu/Kahramanmaraş


Sidebar Alt Kısım İkili Reklam Alanından İlki 150x150
Sidebar Alt Kısım İkili Reklam Alanından İlki 150x150

E-Bülten Aboneliği