Telefon
WhatsApp
GENCE ÖNLERİNDE TOPRAĞA DÜŞEN LALELER

1918 yılı başlarında Bakü ‘de yönetimi ele geçiren Bolşevik Rus ve Ermeni Taşnak kuvvetler, Azerbaycan’da demografik yapıyı değiştirmek ve ülkeye sahip olmak hedefiyle Bakü başta olmak üzere Azerbaycan’ın her bölgesinde toplu katliamlar yapmaya, Türkleri sürgün etmeye başlamışlardı. Durum çok vahimdi. Eğer biran önce bu saldırılar durdurulamazsa, Türklerin Kafkaslardan tamamen tasfiyesi söz konusuydu.

Bunun üzerine, Azerbaycan Türkleri, Osmanlı Devleti’nden yardım talebinde bulundular. Birinci Dünya Savaşı devam etmekte olduğundan Osmanlı Devleti birçok cephede düşmanla savaş halindeydi. Buna rağmen kardeş Azerbaycan’ın bu çağrısına kayıtsız kalmadı. Kardeşi Nuri Paşa’yı Gence’ye gönderdi.

Amaç, Azerbaycan Türklerinden oluşacak bir ordu kurmaktı. Nuri Paşa komutasındaki Osmanlı subay ve askerleri öncelikle bu orduyu eğitecek ve savaşa hazırlayacaktı. Ancak, düşünülen olmadı. Çünkü Ruslar, Türkleri orduya almıyor, aldıklarını da genellikle geri hizmetlerde kullanıyorlardı. Bu sebeple Azerbaycan Türklerinden askere alınanların eğitimleri uzun sürecek, o zamana kadar Bolşevik Ruslar ve Ermeniler amaçlarına ulaşmış olacaklardı.

Bu sebeple, Harbiye Nazırı Enver Paşa, başta savaşın devam ettiği kimi cephelerden asker çekmek, bunun yanı sıra Anadolu’da ihtiyatta bulunan askerlerden gönüllüler toplayarak Azerbaycan’a sevk etti.  Gence ‘de toplanan Osmanlı askerleri Azerbaycanlılarla takviye edildi ve oluşturulan bu yeni orduya “Kafkas İslam Ordusu ”  adı verildi. Komutanlığına Nuri Paşa getirildi.

Ancak Türksüz bir Azerbaycan hedefleyen Bolşevikler ve onların taşeronları Taşnak Ermenileri de bu durumdan haberdar olmuşlar, ordu tam teşekkül etmeden ortadan kaldırabilmek amacıyla hemen harekete geçmişler ve Gence önlerine ulaşmışlardı. Kafkas İslam Ordusu’nun önünde başka seçenek yoktu. Düşmanın Gence’ye ulaşmasını beklemek, daha birkaç hafta önce, 28 Mayıs 1918’de kurulan Azerbaycan Halk Cumhuriyeti’nin de sonu demekti. Çünkü Gence, bu devletin başkentiydi.

İki ordu Gence yakınlarındaki Karameryem ovasında karşılaştılar. Sıcak bir yaz günüydü. Geniş çöl yani bozkır, Azerbaycan Türkçesinde “bozkır”a, “çöl” denilmektedir, dayanılmaz bir sıcaklık altındaydı. Düşmanın her türlü erzak ve teçhizatı hazır olmasına karşın, Kafkas İslam Ordusu’nun birçok eksiklikleri vardı, daha da önemlisi su sıkıntısı çekiyorlardı.

IMG_0816

Bu şartlar altında savaş başladı. Gün boyu devam eden çatışmalarda, Osmanlı ordusu, Bakü’yü kurtarmaya kadar sürecek üç ay içerisindeki en büyük zayiatını verdi. İki yüze yakın asker şehit oldu. Çoğu da susuzluktan hayatını kaybetmişti. Gence önleri şehit askerlerin kanları ile kırmızıya boyanmıştı. Askerlerimizin giydikleri feslerden dolayı “çöl”, adeta, baharla birlikte bozkırı bezeyen gelincik bahçesine dönmüş gibiydi. Azerbaycan Türkçesindeki ifadesiyle lalelerle örtülmüştü. (Azerbaycan Türkçesinde gelinciğe lale denilmektedir.)

Osmanlı Türklerinin en zor zamanlarında yardımlarına koşarak, bozkırın ortasında gelincikler gibi toprağa düşmesinin hatırasını, Azerbaycanlılar hiç unutmadılar. Şehit olan askerleri lalelere (gelinciklere) benzettiler.

İşte, Türkiye’de uzun yıllar anonim bir türkü olarak bilinen, ancak Azerbaycan’ın bağımsızlığını kazanmasından sonra, Azerbaycanlılara ait olduğu ortaya çıkan “laleler” türküsü bu olayla özdeşleştirilir. Özellikle Reşid Behbudov’un o içten sesiyle dinlendiğinde, insanı alıp o günlere götüren bu türkünün sözlerindeki, “Yayın evvelinde Gence çölünde” mısraları, Türk Kafkas İslam Ordusu’nun “yazın başlarında Gence bozkırında” yaşadıklarını anlatmaktadır. (Azerbaycan Türkçesinde “yay”, yaz anlamına gelir. Türkiye Türkçesindeki “yayla” kelimesinde bu anlam halen yaşamaktadır.)

Türk demenin yasaklandığı Sovyet yıllarında Azerbaycan Türkleri, şehit düşen askerleri gelinciğe benzeterek gönüllerinde hep yaşatmışlar, türküyü söylerken Kafkas İslam Ordusu’nun fedakârlıklarını, Türkiye Türklerinin kardeşlik desteğini anmışlardır.

Yayın evvelinde Gence çölünde toprağa düşen askerlerimiz başta olmak üzere, tüm şehitlerimizin ruhları şad olsun.

Kahramanmaraş Özel Karaoğlan kişisel gelişim kursu

0 Yorum

Henüz Yorum Yapılmamıştır.! İlk Yorum Yapan Siz Olun

Yorum Gönder

Lütfen tüm alanları doldurunuz!

Reklam

Sidebar Alt Kısım İkili Reklam Alanından İlki 150x150

Kahramanmaraş Nöbetçi Eczaneler

Kahraman Maraş/Dulkadiroğlu
Meral Eczanesi
0 344 232 12 00
Markasi Hastanesi Acil Karşısı Diş Hastanesi Civarı Perifer/Kahramanmaraş


Kahraman Maraş/Dulkadiroğlu
Şimşek Eczanesi
0 344 224 23 71
Milli Eğitim Müdürlüğü Cad. A101 Market Karşısı Çarşı/Kahramanmaraş


Kahraman Maraş/Onikişubat
Demet Eczanesi
0 344 215 23 68
Mimar Sinan Mah. Kadın Doğum Ve Çocuk Hast. Karşısı Kadın Doğum/Kahramanmaraş


Kahraman Maraş/Onikişubat
Doğa Eczanesi
0 344 221 23 13
Hayrullah Mah. 4. Sk. No: 7/D Vatan Hast. Karşısı Megapark/Vatan/Kahramanmaraş


Kahraman Maraş/Onikişubat
Kaynar Eczanesi
0 344 215 20 26
Haydar Bey Mah. Tekerek Yolu Akdo İlerisi Taç Sitesi Altı Tıp Fakültesi/Kahramanmaraş


Kahraman Maraş/Onikişubat
Özcan Eczanesi
0 344 212 78 65
Yörük Selim Mah. 12 Şubat Cad. No:5 Devlet Hastanesi/Kahramanmaraş


Kahraman Maraş/Afşin
Osmanbey Eczanesi
0 344 511 40 26
Pınarbası Mah.Atatürk Cad.No:18 Afşin/Kahramanmaraş


Kahraman Maraş/Andırın
Göksenlı Eczanesi
0 344 561 22 28
Hükümet Cad. Bıla No Andırın/Kahramanmaraş


Kahraman Maraş/Çağlayancerit
Çaglayan Eczanesi
0 344 351 25 15
Çağlayancerit Devlet Hastanesi Yanı Çağlayancerit/Kahramanmaraş


Kahraman Maraş/Ekinözü
Ekınözü Eczanesi
0 344 481 23 90
Içmeler Mah. Ibnı Sına Mah. No:25/A Ekinözü/Kahramanmaraş


Kahraman Maraş/Elbistan
Emek Eczanesi
0 344 413 82 12
Karaelbıstan Kasabası Fatıh Mah. Hastane Cad. Bıla No Elbistan/Kahramanmaraş


Kahraman Maraş/Elbistan
Mutlu Eczanesi
0 344 415 32 55
Güneslı Mah.Malatya Cad.No:31/E Elbistan/Kahramanmaraş


Kahraman Maraş/Göksun
Iskender Eczanesi
0 344 714 26 22
Tepebası Mah.Atatürk Caddesı 22/C Göksun K.Maras Göksun/Kahramanmaraş


Kahraman Maraş/Narlı
Sağlık Eczanesi
0 344 331 20 98
Narlı Cumhuriyet Mah.Atatürk Cumhuriyet Bul.No:15/A Narlı/Kahramanmaraş


Kahraman Maraş/Nurhak
Nurhak Canlar Eczanesi
0 344 471 30 00
Hüyük Mah. Yaşar Kemal Cad. No:3/B Nurhak/K.Maraş Nurhak/Kahramanmaraş


Kahraman Maraş/Pazarcık
Ege Mavi Eczanesi
0 344 319 11 83
Mehmet Emin Arıkoğlu Mah. 27.Sok. No:31/A Pazarcık/Kahramanmaraş


Kahraman Maraş/Türkoğlu
Kübra Eczanesi
0 344 502 95 85
Eski Fizik Tedavi Hastanesi Karşısı Türkoğlu/Kahramanmaraş


Sidebar Alt Kısım İkili Reklam Alanından İlki 150x150
Sidebar Alt Kısım İkili Reklam Alanından İlki 150x150

E-Bülten Aboneliği